Funkcje miast i cykl życiowy działki

Funkcje miast i cykl życiowy działki
Oceń ten artykuł

Gdybyśmy spytali się jeszcze 150 lat temu, co to jest funkcja miasta, pewnie rozmówca udzieliłby tylko intuicyjnej odpowiedzi. Tak naprawdę termin “funkcja miasta” został po raz pierwszy użyty przez Fredricha Ratzela w 1891 roku. Co ciekawe był on biologiem z wykształcenia i dlatego nowe pojęcie zaczerpnął właśnie z funkcji organizmu ludzkiego. Na samo miasto patrzył jako na

trwałe zagęszczenie ludzi i siedzib ludzkich, obejmujące znaczny obszar i położone w centralnym punkcie układu dróg komunikacyjnych.”

 

Funkcje miast

Funkcja to nic innego jak każda dominująca działalność w mieście. Czasem może być jedna np. gdy ośrodek powstał wokół kopalni itp., ale zwykle jest ich kilka. I tak wyróżnić możemy:

  • funkcje militarne i obronne
    • np. miasta fortece, castrum rzymskie, zamki Wilhelma Zdobywcy, Orle Gniazda, krzyżackie
    • zwykle położone w miejscach obronnych – wzgórza, wyspy, półwyspy, widły rzek, wysoka skarpa nadrzeczna, przesmyki między jeziorami
    • również porty obronne, morskie porty wojskowe, bazy wojskowe
  • funkcje przemysłowe i produkcyjne
    • np. GOP w Polsce (Katowice, Gliwice, Bytom), Zagłębie Ruhry (Essen, Dusseldorf, Dortmund), Birmingham, Donieck
  • funkcja polityczna i administracyjna
    • jedyna funkcja np. Canbery i Brasilli, siedziba władz, ale bez mieszkańców
    • czasem niejednoznaczne np. Holandia ma dwie stolice: w Amsterdamie są urzędy i administracja, a w Hadze (która nota bene nie ma praw miejskich) rezyduje parlament i król
  • funkcja metropolitalna/wielkomiejska
    • jeśli miasto zajmuje wyjątkową pozycję w sieci osadniczej
    • np. Paryż (moda), Londyn, Nowy Jork, Mediolan (moda), Las Veges lub Monte Carlo (ruletka), Cannes (film), Genewa lub Paryż (ONZ)
    • funkcje tych metropolii wzrasta wraz z globalizacją
  • funkcja handlowa
    • zwykle ośrodki na szlakach handlowych – Kalisz, Wiedeń, Budapeszt, Kinszasa, Kansas City, Dallas, Saint Luis
    • organizatorzy giełd i targów – Poznań, Berlin, Paryż
  • funkcja komunikacyjna i transportowa
    • podstawowa funkcja w rozwoju miast
    • porty – Bombaj, Kalkuta, Barcelona, Hamburg, Singapur, Rotterdam
    • porty śródlądowe – Bazylea, Kolonia, Chicago, Manaus nad Amazonką
    • porty lotnicze – Warszawa, Paryż, Londyn
  • funkcja religijna
    • Lourt, Santiago de Compostella, Fatima, Licheń, Mekka, Medyna, Jerozolima, Waranasi (miasto wdów)
    • “miasta niedzielne”, czyli ośrodki w Ameryce Południowej, gdzie w niedzielę wszyscy się zjeżdżają na mszę, bo ksiądz przyjeżdża
  • funkcja usługowa
    • uniwersytecka – Oxford, Cambridge
    • uzdrowiskowa – Spa, Baden-Baden, Vichy
    • festiwalowa – Cannes
  • funkcja turystyczna
    • miasta-muzea – Piza, Dubrownik, Paryż
    • miasta wypoczynkowo-turystyczne – Zakopane, Łeba, Giżycko
    • uzdrowiska – Karlowe Vary, Bath, Krynica, Ciechocinek

Cykl życiowy działki

Jako ciekawostkę i niejako uzupełnienie do cyklu życia miasta, chciałam pokazać, że istnieje coś takiego jako cykl życiowy/rozwojowy działki, który zaproponował Michael Conzen.

Cykl życiowy działki miejskiej wg Conzena
Cykl życiowy działki miejskiej wg Conzena

1. faza inicjalna/instytucjonalna – drewniana chałupa – zabudowa wypełnia 10-30% działki
2. faza wypełniająca – murowana kamienica bez tyłu – zabudowa wypełnia 30-80% działki
3. faza kulminacji/nasycenia – kamienica typu studnia – 90% działki
4. faza ugoru miejskiego – budynki z napisami „grozi zawaleniem”
5. faza recesji – inwestor wyburza ruiny i stawia nowy budynek np. na dwóch działkach

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *