Metody i klasyfikacja krajów na wysoko i słabo rozwinięte

Oceń ten artykuł

Bardzo często, gdy myślimy o jakimś biednym i zacofanym kraju, od razu mamy skojarzenia z Afryką lub Ameryką Południową, czasem Indiami. Tylko czy jest to uzasadnione ekonomicznie, czy jest to stereotyp? W końcu kartele narkotykowe czy królowie z Czarnego Lądu opływają w fortuny, o jakich przeciętnemu Kowalskiemu się nie śniło.

Największą bolączką statystyk na taką skalę są metody badawcze, bo nie istnieje jedna, w pełni obiektywna, która jest złotym środkiem. ONZ i Bank Światowy bazują na dwóch, o których można powiedzieć, że są najbliżej obiektywizmu – produkt krajowy brutto i majątek narodowy.

 

 Produkt krajowy, produkt narodowy…

Produkt krajowy brutto (PKB) to suma wszystkich wyprodukowanych na terenie kraju produktów i usług, pomniejszona o koszty zakupu produktów i usług zagranicznych, w ciągu roku. W skrócie to wartość wytworów państwa za dany rok w cenach rynkowych. Podawana jest najczęściej per capita to znaczy na obywatela.

PKB ma kilka wad:

  • nie uwzględnia szarej strefy
  • nie uwzględnia globalizacji (wielu Polaków zakłada firmy w Brytanii lub Czechach dla niższych podatków, ale całość usług świadczy w Polsce)
  • nie liczy skutków ubocznych gospodarki np. zanieczyszczenia środowiska, na którego odnowę są przeznaczane środki z budżetu państwa
  • zawiera tylko oficjalne produkty i usługi, pomijając wolontariat i obowiązki domowe (GUS w 2015 roku wycenił pracę naszych mam na 2100 zł miesięcznie, a ojców na 1200 zł)

 

Globalizację uwzględnia natomiast inny miernik – produkt narodowy brutto (PNB), który nie bierze pod uwagę terytorium kraju, a przynależność narodową firm.
Dla porządku należy też wspomnieć o mniej popularnych narzędziach: produkcie narodowym netto (PNN = PNB minus amortyzacja) i dochodzie narodowym (PNN minus VAT i akcyza).
Jeśli już mamy PKB każdego kraju wypadałoby zrobić ich porównanie. Na przeszkodzie stoją różnice w walutach. Początkowo wszystko przeliczano na dolary amerykańskie, ale rodziło to nieścisłości wynikające z kursu do waluty rodzimej. Od 1993 roku stosuje się parytet siły nabywczej walut, PSNW. Dla przykładu, w uproszczeniu:
  • w USA produkcja chleba kosztuje 20 $, a w Polsce 40 zł
  • kurs 1$ = 4 zł
  • po przeliczeniu 20$ v. 10$ (40/4)
Tym samym amerykański chleb jest 2x droższy od polskiego, a więc nad Wisłą możemy za te same pieniądze kupić dwa bochenki.
I już sama ta różnica w liczeniu jest znaczna np. w 2002 roku PKB per capita w Indiach wynosiło 494 $, ale liczone wg siły nabywczej już 2650$. (za Skrzypczak, 2006).
Jak już wspomniałam PKB nie uwzględnia globalizacji, więc może się okazać, że np. malutkie wyspiarskie państewko, które stało się rajem podatkowym lub zmieniło prawo na łagodniejsze w stosunku do ochrony środowiska czy imigracji, ma nagle ogromne PKB na porównywalnym poziomie z np. Stanami czy Unią. Dlatego nie powinno patrzeć się tylko na ten wskaźnik.

 

Majątek państwa, czyli ile jesteśmy warci od pokoleń

O ile PKB może gwałtownie wzrosnąć w ciągu zaledwie roku, to majątek kraju jest gromadzony przez lata. Przeliczony na mieszkańca jest uważany za dokładniejszy sposób pomiaru, chociaż również on posiada wady:
  • promuje kraje duże, ale o małej liczbie ludności,
  • wyżej są państwa o dużej liczbie surowców naturalnych,
  • bardziej punktowane są wykwalifikowane kadry,
  • brak podziału na majątek posiadany, a majątek potencjalny (np. nieeksploatowane złoża mineralne).

 

Inne metody

Do porównania standardu życia w poszczególnych krajach używa się także innych wskaźników:
  • alfabetyzacji
  • zgonów na 1000 urodzeń żywych
  • liczby lekarzy na 10 000 obywateli
  • długości życia
  • liczby dzieci z niedowagą poniżej 5 lat / śmiertelności dzieci poniżej 5 lat
  • dostępu do wody pitnej
  • elektryfikacji
  • liczby samochodów na 1000 mieszkańców
  • liczby telefonów na 1000 mieszkańców
  • Indeksu Rozwoju Społecznego (HDI – średnia długość życia + alfabetyzacja i stopień wykształcenia + PKB liczone siłą nabywczą)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *