Rodzaje odwzorowań kartograficznych

Na globusie wszystkie równoleżniki i południki wyglądają tak jak powinny – kąty się zgadzają, odległości się zgadzają, wszystko się zgadza. Ale na wycieczkę zabieranie globusa jest mało poręczne 🙂 I dlatego trzeba było wymyślić coś, żeby przenieść rysunek świata na płaską kartkę jak najbardziej wiernie, a jednocześnie bez zbędnych odstępów pomiędzy jej fragmentami.

Rodzaje odwzorowań podstawowe/klasyczne

Wyróżniamy 9 podstawowych rodzajów odwzorowań. Są one kombinacją rodzaju rzutowania i punktu rzutowania. Rodzaje rzutowań dzielą się na:

  • azymutalne/płaszczyznowe – czyli takie jakbyśmy przykładali kartkę papieru
  • stożkowe – nakrywamy globus stożkiem
  • walcowe – wkładamy globus do walca.
Punkty styku dzielimy na:
  • normalne/biegunowe – czyli patrząc od góry, od bieguna
  • poprzeczne/równikowe – czyli patrząc od strony równika
  • ukośne/horyzontalne.
odwzorowanienormalnepoprzeczneukośne
azymutalne
odwzorowania kartograficzne - azymutalne, stożkowe, walcowe
walcowe
stożkowe

Na czerwono zaznaczono punkty styku. Dla łatwiejszego zapamiętania – w położeniu normalnym punkt styku jest zawsze na pionowej osi obrotu.

I jak to wygląda na mapie:

azymutalna normalna
azymutalna normalna
stożkowa normalna
stożkowa normalna
walcowa normalna
walcowa normalna

Rodzaje odwzorowań według wierności i odkształceń

Innym podziałem już bardziej “dla ludzi” jest podział map według wierności, czyli tego co zostało zachowane z globusa a co zniekształcone.

Siatki wiernokątne zachowują kąty (czyli wszędzie jest kąt prosty), ale pola powierzchni czy odległości są zdeformowane np. walcowata Merkatora albo Gaussa-Krugera. Używane są w nawigacji i wojsku, przedstawieniach stref czasowych.

Siatki wiernopowierzchniowe są idealne do przedstawienia realnych kształtów terenu, ale odległości i kąty nie są już perfekcyjne np. azymutalna Lamberta. Najczęściej spotyka się je w szkole, ale także w rolnictwie i leśnictwie.

Siatki wiernoodległościowe trzymają odległości między punktami, ale zniekształcają pola powierzchni i kąty np. azymutalna. Przydatne w radiolokacji.

Rodzaje odwzorowań pośrednie/pseudoklasyczne oraz niesklasyfikowane

Żadna z wyżej wymienionych odwzorowań nie jest idealna. Dlatego tworzy się siatki pośrednie, które posiadają każde ze zniekształceń, ale w mniejszym możliwym stopniu. Najczęściej wykorzystywane dla przedstawienia całej planety.

Najczęściej spotykane pseudoklasyczne:

  • pseudowalcowa równopolowa Eckerta
  • pseudowalcowe równopolowe Mollweidego
  • Oswalda Winkela
oraz niesklasyfikowane:
  • czterościenna Bartholomewa
  • gwiaździsta Petermanna
  • Oswalda Winkela

I wizualizacje:

Odwzorowanie Mollweidego pseudowalcowe równopolowe By Lars H. Rohwedder (UserRokerHRO) - Praca własna, CC BY-SA 3.0, httpscommons.wikimedia.orgwindex.phpcurid=1018414
Odwzorowanie Mollweidego pseudowalcowe równopolowe
By Lars H. Rohwedder (UserRokerHRO) – Praca własna, CC BY-SA 3.0, httpscommons.wikimedia.orgwindex.phpcurid=1018414
Odwzorowanie Merkatora walcowe wiernokątne Von Lars H. Rohwedder (User:RokerHRO) - Eigenes Werk, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1073724
Odwzorowanie Merkatora walcowe wiernokątne
Von Lars H. Rohwedder (User:RokerHRO) – Eigenes Werk, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1073724
Rodzaje odwzorowań kartograficznych
Oceń ten artykuł

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *