Uprawa roślin – kukurydza

Różne odmiany kukurydzy Autor: focusonpc Licencja CC0

Kukurydza,  czyli “złoto Ameryki” to wbrew utartej opinii wcale nie jest warzywo, tylko zboże.  I do tego trzecie pod względem popularności na świecie. W krajach wysoko rozwiniętych służy jako dodatek do potraw i roślina pastewna, ale w krajach słabo rozwiniętych stanowi podstawę wyżywienia. Posiada kilkadziesiąt odmian, w tym modyfikowane genetycznie.

Różne odmiany kukurydzy Autor: focusonpc Licencja CC0
Różne odmiany kukurydzy
Autor: focusonpc
Licencja CC0

Gleby

Kukurydza lubi ciepłe i żyzne gleby – czarne ziemie, czarnoziemy i lessy, ale gorszymi też nie pogardzi np. z klasy IVb. Ważne, aby były obojętne, mokre i rozpulchnione (jazda ciężkimi pojazdami niewskazana).  Istotny jest też rodzaj przedplonu, czyli rośliny, która rośnie na danym polu wcześniej. W przeciwieństwie do większości zbóż kukurydza nie wyjaławia tak mocno gleby, więc można ją siać po innych zbożach. Jednak najlepsze efekty uzyskujemy, gdy przedplonem są ziemniaki, buraki cukrowe (zbierane niemaszynowo) lub rośliny bobowate.

Warunki klimatyczne i występowanie

Kukurydza występuje głównie w klimatach podzwrotnikowych i umiarkowanych, ale uprawia się ją też w Kanadzie czy Rosji. Wystarczą temperatury powyżej 10 stopni podczas kiełkowania i 16 stopni podczas wzrostu. Mniejsze wymagania ma względem wilgotności – najlepiej między 450 a 600 mm rocznie.

Historycznie kukurydza pochodzi z Meksyku. Nie występuje w stanie dzikim, więc to Majom i Aztekom zawdzięczamy jej istnienie. Do Europy przybyła razem z Kolumbem i rozprzestrzeniła się po basenie Morza Śródziemnego.

Najwięcej i największych upraw kukurydzy jest:

  • Europie – Basen Akwitański (Francja), Nizina Padańska (Włochy), Półwysep Iberyjski i Bałkański, Węgry, Ukraina, Niemcy, Czechy, Austria
  • Azji – Dolina Huang He, Mandżuria
  • Ameryce Północnej – Corn Soy Belt (Równiny Centralne w USA)
  • Ameryce Południowej – Wyżyna Brazylijska
  • Afryce

Kontrowersje wokół kukurydzy

Kontrowersje wokół kukurydzy wyrosły na dwóch polach – modyfikacji genetycznych i zielonej rewolucji KSR. Genetycy krzyżują odmiany, aby zboża były lepsze, plony wyższe, odporne na choroby i szkodniki (np. kukurydza Bt). Jednak skutki uboczne są niezbadane albo zbadane na małą skalę, dlatego wiele krajów wysoko rozwiniętych ogranicza lub zakazuje ich wykorzystania. Nie zmienia to faktu, że koncerny sprzedają takie ziarna do siewu do Azji, Afryki i Ameryki Łacińskiej. I niby wszystko jest dobrze, bo pomagamy w biedniejszych krajach, ale….

Ziarno siewne jest jednorocznym mutantem, czyli po zbiorze i ponownym posianiu, zmutowane cechy nie ujawnią się. Ewentualnie przy kupnie nasion istnieje klauzula, że rolnik dostaje “licencję” tylko na jeden rok, a za kolejny siew musi dopłacić. Dlatego biedny małorolny mieszkaniec afrykańskiej wsi sieje zwykłą kukurydzę i ma małe plony, a jak ma duże, prosperujące gospodarstwo i stać go na ziarno GMO, zbiera duże plony.  Do tego dochodzi uzależenie rolnictwa KSR od zachodnich koncernów.

pole kukurydzy Autor: TheArkow Licencja: CC0
pole kukurydzy
Autor: TheArkow
Licencja: CC0

Plony

Średnie światowe plony w 2013 roku wynosiły  55 dt/ha, w ciągu 13 lat wzrosły o 12 dt/ha. W ciągu ostatnich 13 lat z pierwszej dziesiątki wypadły  Węgry, a doszła Turcja.

Największe plony z hektara w 2013 roku:

  1. Hiszpania – 113,3 dt/ha
  2. USA – 99,7 dt/ha
  3. Kanada – 95,9 dt/ha
  4. Turcja – 89,4 dt/ha
  5. Włochy – 87 dt/ha
  6. Francja – 81,4 dt/ha
  7. Egipt – 77,3 dt/ha
  8. Argentyna – 66 dt/ha
  9. Polska – 65,83 dt/ha
  10. Ukraina – 64,1 dt/ha

Producenci

W 2013 roku wyprodukowano łącznie 1018,1 mln ton kukurydzy, czyli o 302,1 mln ton więcej niż pszenicy i o 277,2 mln ton więcej niż ryżu. W porównaniu z 2000 rokiem zbiory kukurydzy były o 425,6 mln ton większe, czyli wzrosły o 171% w ciągu zaledwie 13 lat . Pierwsza trójka od dawna jest niezmienna, z pierwszej dziesiątki wypadło RPA i Włochy, a doszła Ukraina i Kanada.

Największy udział w produkcji kukurydzy miały:

  1. USA – 353 mln ton
  2. Chiny – 219 mln ton
  3. Brazylia – 80 mln ton
  4. Argentyna – 32 mln ton
  5. Ukraina – 31 mln ton
  6. Indie – 23 mln ton
  7. Meksyk – 23 mln ton
  8. Indonezja – 18 mln ton
  9. Francja – 15 mln ton
  10. Kanada – 14 mln ton

Eksporterzy (2012)

  1. USA – 31,5 mln ton
  2. Brazylia – 19,8 mln ton
  3. Argentyna – 17,8 mln ton
  4. Ukraina – 15,6 mln ton
  5. Francja – 6,3 mln ton
  6. Węgry – 4,4 mln ton
  7. Indie – 4,3 mln ton
  8. Paragwaj – 2,5 mln ton
  9. Rumunia – 2,3 mln ton
  10. Rosja – 2,2 mln ton

Głównymi eksporterami są zwykle najwięksi producenci. Wyjątkiem są Chiny, które produkują głównie na rynek własny.

Importerzy (2012)

  1. Japonia – 14,9 mln ton
  2. Meksyk – 9,5 mln ton
  3. Korea Płd – 8,2 mln ton
  4. Hiszpania – 6,1 mln ton
  5. Egipt – 6,1 mln ton
  6. Chiny – 5,2 mln ton
  7. Iran – 4,7 mln ton
  8. Tajwan – 4,4 mln ton
  9. Holandia – 4 mln ton
  10. Kolumbia – 3,5 mln ton

Kukurydza w Meksyku jest tak popularna, że produkcja krajowa nie wystarcza, mimo dużej produkcji. Podobna sytuacja jest w ludnych Chinach. Niejakim zaskoczeniem jest wiodąca pozycja Japonii i Holandii, ponieważ zaliczają się do krajów wysoko rozwiniętych.

źródło danych liczbowych na 2013 rok:
Uprawa roślin – kukurydza
Oceń ten artykuł

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.